آناتومی

آناتومی بدن انسان :

به ساختار بدن موجودات زنده آناتومی گفته می شود. آناتومی سابقه ی چند هزار ساله داشته و قدمت آن به زمان های بسیار قدیم می رسد. معنی دقیق تر آناتومی عبارتست از مطالعه ساختار بدن و ارتباط آن با اعمال قسمت های مختلف آن ساختار. در بررسی آناتومی ،چنانچه بررسی با چشم غیر مسلح صورت گیرد آن را کالبد شناسی درشت بین (MACRO ANATOMY) گویند و اگر با کمک میکروسکوپ انجام گیرد، آن را کالبد شناسی ریز بین (MICRO ANATOMY)یا بافت شناسی HISTOLOGY گویند.

سیستم های بدن انسان :

بدن انسان از 11 سیستم تشکیل شده است :

  • سیستم های پوستی شامل پوست ،مو ،ناخن و…
  • سیستم های اسکلتی
  • سیستم های عضلانی
  • سیستم های لنفاوی
  • سیستم های تنفسی
  • سیستم های گوارشی
  • سیستم های عصبی
  • سیستم های اندو کرین که کار تنظیم و تولید هورمون ها را برعهده دارد.
  • سیستم قلب و عروق
  • سیستم مثانه
  • سیستم تناسلی

با اینکه این سیستم ها اسامی مختلف دارند همگی در تعامل با یکدیگر هستندیعنی همراه یکدیگر کار می کنندو به هم وابسته هستند.

دستگاه اسکلتی یا سیستم اسکلتی بدن انسان:

دستگاه اسکلتی از مجموع مفاصل و استخوان ها تشکیل شده است که از طریق عضلات اسکلتی یا ماماهیچه های مخطط دراعمال حرکتی دخالت می کنند.

وظایف مهم سیستم اسکلتی در موجوداتی چون انسان عبارتند از:

1-افزایش ثبات و حمایت بدنی

2-محافظت از قسمت های چون مغز و اندام های داخل

3-تسهیل حرکات به واسطه مفاصل که به کمک عضلات صورت می گیرد .

4-تشکیل سلول هلی خونی یا خون سازی (Hematopoiesis)

5-هموستاز مواد معدنی (Mineral Homeostasis)

6-ذخیره چربی و مواد معدنی

استخوان بندی بدن انسان:

 استخوان بندی قالب بدن انسان را تشکیل می دهد. آشنایی با اسامی ،شکل ها وموقعیت استخوان ها به ما کمک می کند تا به ویژگی های اناتومیکی و فیزیو لوژیکی دستگاه ها و اعضا دیگر آشنایی پیدا کنیم ، برای اطلاع از چگونگی به وجودآمدن حرکات به وسیله عضلات لازم است که استخوان مارا که عضله ها به آن ها متصل هستند را بشناسیم. برای مثال کارایی دستگاه تنفسی به مقدار زیادی به ساختار طبیعی استخوان ما بستگی دارد،استخوان های حفره بینی مسیری را به وجود می آورند که رطوبت و گرمی هوای تنفسی کمک می کند یا استخوان های قفسه سینه با شکل ویژه خود به نحوه ای قرار دارند که فضای این قفسه هنگام تنفس به خوبی منبسط میشود . انسان ها در بدو تولد 270 قطعه استخوان در بدن دارند اما در بزرگسالی و در پی ترکیب برخی استخوان ما با یکدیگر مجموع استخوان های بدن انسان به 206 استخوان می رسد.

استخوان های قدامی بدن

در بدن انسان دو نوع اسکلت وجود دارد:

استخوان بندی درونی (Endoskeleton)

استخوان بندی بیرونی (Exoskeleton )

عملکرد استخوان ها

استخوان ها در بدن عملکرد های مختلفی دارند که شامل :

  1. ایجاد داربست بدن
  2. محل چسبندگی عضلات و وتر ها هستند.
  3. با ایجاد کردن مفاصل ، تحرک را برای بدن امکانپذیرمی نمایند.
  4. از قفسه سینه ، جمجه و اعضای حیاتی بدن توسط محفظه هایی استخوانی حفاظت می کنند.
  5. محل ساخت سلول های خونی در مغز قرمز استخوان می باشد.
  6. محل ذخیره کلسیم بدن می باشند.

 انواع استخوان ها :

  1. استخوان های دراز
  2. استخوان های کوتاه
  3. استخوان های پهن یا تخت
  4. استخوان های نا منظم
  5. استخوان های کنجدی

تعداد استخوان های بدن  شامل 206 قطعه و به دو دسته اسکلت محوری و اسکلت ضمیمه تقسیم بندی می شوند.

  • اسکلت محوری : جمجمه ، ستون مهره ها ، قفسه سینه
  • اسکلت ضمیمه : استخوان بندی اندام ها

اسکلت محوری

جمجمه : محفظه ای استخوانی است که از مغز محافظت می کند و از 22 قطعه استخوانی تشکیل شده که 8 استخوان آن مربوط به سر و 14 تای آن مربوط به استخوان های صورت می باشد.

ستون مهره ای : ستون مهره ای از 33 مهره تشکیل شده است که به ترتیب از بالا به پایین شامل : 7 تا مهره های گردنی ، 12 تا مهره های سینه ای ، 5 تا مهره های کمری ، 5 مهره خاجی و 4 مهره دنبالچه ای است . در افراد بالغ 5 مهره خاجی بهم پیوسته و تشکیل یک قطعه استخوان واحد را می دهند که نام آن ساکروم یا خاجی است. همچنین 4 مهره دنبالچه ای نیز بهم می پیوندند و یک قطعه استخوان دنبالچه ای یا کوکسیکس را تشکیل می دهند. طول ستون مهره ای بطورمتوسط در زنان حدود 60 سانتی متر و در مردان حدود 70 سانتی متر می باشد. چهار قوس در طول ستون مهره ای وجود دارد که از بالا به پایین شامل قوس های گردنی ، سینه ای ، کمری و خاجی است.

قفسه سینه : قفسه سینه محفظه ای استخوانی غضروفی است که از اعضاء مهمی مانند قلب و ریه ها محافظت می کند و از 3 قسمت تشکیل شده است :

1.مهره های سینه ای درعقب

2.استخوان جناغ در جلو

3.دوازده جفت دنده در طرفین

ستون مهره ای

اسکلت ضمیمه

استخوان بندی اندام فوقانی 

شامل :

  1. استخوان کتف
  2. استخوان ترقوه
  3. استخوان بازو
  4. استخوان زند زبرین
  5. استخوان زند زیرین
  6. استخوان های مچ
  7. استخوان های کف دست
  8. بند های انگشتان

استخوان بندی اندام تحتانی                                               

شامل :

  1. استخوان خاصره یا بی نام
  2. استخوان ران
  3. استخوان کشکک
  4. درشت نی
  5. نازک نی
  6. استخوان های مچ پا
  7. استخوان های کف پا
  8. بند های انگشتان

مفاصل بدن

محلی را که دو یا چند استخوان بهم میرسند مفصل می نامند.

انواع مفاصل :

  1. مفاصل لیفی : مفصل های ثابتی هستند که فاصله بین استخوان ها با بافت لیفی پر شده است. این نوع مفاصل بین استخوان های جمجمه به چشم میخورد.
  1. مفاصل غضروفی : در این نوع مفاصل ، بین استخوان ها لایه ای از غضروف وجود دارد و اجازه حرکات جزئی را به مفصل می دهد. سمفیزپوبیس و مفاصل بین تنه مهره ها از این نوع هستند.
  1. مفاصل سینوویال : مفاصل متحرکی هستند که دارای مشخصات زیر می باشند :
  • غضروف مفصلی دارند یعنی سطوح مفصلی استخوان ها تشکیل دهنده مفصل با غضروف شفاف یا هیالن پوشیده شده اند.
  • حفره مفصلی دارند که محتوی مایعی به نام مایع سینوویال است.
  • دارای کپسول مفصلی می باشند. اطراف حفره مفصلی ، کپسول دو لایه ای وجود دارد که لایه خارجی آن از بافت همبندی رشته ای می باشد و لایه داخلی آن را پرده سینوویال می نامند که سطح حفره مفصلی را می پوشاند.
  • غشاء سینوویال : سطح داخلی مفاصل ( به استثنای غضروف مفصلی ) به وسیله این غشاء پوشیده شده است. غشاء سینوویال مایع مفصلی را ترشح می کند که این مایع باعث تسهیل حرکات مفصل می شود.
  • رباط ها یا لیگامان ها : نوار های پهنی از جنس بافت همبند هستند و باعث ثبات بیشتر مفصل می شوند.
مفاصل بدن

دستگاه عضلانی

انسان دارای سه نوع عضله می باشد که شامل :

  1. عضله اسکلتی : از دسته های سلول های چند هسته ای طویل تشکیل شده و انقباض آنها سریع و پرقدرت و معمولا تحت کنترل ارادی است.
  2. عضله قلبی : از سلول های طویل که به موازات هم قرار گرفته تشکیل می شود و در آن ها صفحات بینابینی که خاص عضله قلبی است دیده می شود. انقباض عضله قلبی غیر ارادی ، پر قدرت و ریتمیک است.
  3. عضله صاف : حاوی مجموعه ای از سلول های دوکی شکل است که فرآیند انقباض آن ها کند بوده و تحت کنترل ارادی نمی باشد.
تعدادی از عضلات اسکلتی بدن به شرح زیر می باشد :

عضلات صورت و گردن

عضله جناغی چنبری پستانی

عضله ذوزنقه ای

عضلات نردبانی

عضلات پشت

عضله پهن پشتی

عضلات جدارشکم

عضله رکتوس آبدومینیس

عضلات تنفسی

عضله دیافراگم

عضلات بین دنده ای

عضلات اندام فوقانی

عضله سینه ای بزرگ

عضله سینه ای کوچک

عضله دندانه ای قدامی

عضلات ناحیه شانه

عضلات ناحیه بازو

عضله دوسر بازویی

عضله سه سر بازویی

عضلات ناحیه ساعد

عضلات ناحیه دست

عضلات اندام تحتانی

عضلات ناحیه ران

عضلات ناحیه ساق

عضلات ناحیه پا

آناتومی دستگاه گردش خون

دستگاه گردش خون شامل قلب و عروق خونی می باشد.

بخش اول :  آناتومی قلب

قلب یک پمپ عضلانی است که در داخل قفسه سینه و در ناحیه مدیاستین ، طوری واقع شده که نسبت به خط میانی بدن حدود 3/2 آن در سمت چپ و 3/1 آن در سمت راست قرار گرفته است.

قلب از مدیاستینوم ، دهلیز راست ، بطن راست ، دهلیز چپ ، بطن چپ تشکیل شده است.

ساختمان قلب :

از لحاظ ساختمان، قلب از سه لایه تشکیل شده است که به ترتیب از خارج به داخل عبارت است از : پریکارد ، میوکارد و آندوکارد .

  • پریکارد : پرده ای سروزی لیفی است که تمامی قلب را از خارج در بر می گیرد. پریکارد خود از دو لایه تشکیل شده است که شامل :
  1. پریکارد لیفی در خارج .
  2. پریکارد سروزی در داخل .

لایه سروزی خود شامل دو لایه خارجی یا جداری و داخلی یا احشایی می باشد که بین این دو لایه فضایی به نام حفره پریکاردی وجود دارد.

  • میوکارد : میوکارد همان عضله قلب است که ضخامت آن در ناحیه بطن چپ بیشتر از سایر نواحی است.
  • آندوکارد : یک لایه نازک از سلول های سنگفرشی است که سطح داخلی میوکارد را پوشانده است.

نمای قلب داخلی

دستگاه هدایت کننده قلب

این دستگاه مسئول ایجاد و حفظ ضربان منظم و طبیعی قلب بوده و شامل قسمت های زیر می باشد :

  1. گره سینوسی – دهلیزی
  2. گره دهلیزی _ بطنی
  3. دسته الیاف دهلیزی _ بطنی
  4. الیاف پورکنژ

گره سینوسی _ دهلیزی که به اختصار (S.A.node) نامیده می شود در قسمت عمقی جدار خلفی دهلیز راست واقع شده که طول آن حدود 3 تا 2 سانتیمتر است. این گره  را  گره پیشتاز قلب هم می نامند. گره دهلیزی_ بطنی که به اختصار (A.V.node)  خوانده می شود بیضی شکل بوده و در سمت راست دیواره بین دهلیزی و نزدیک دهانه سینوس کروناری قرار دارد. از این گره دسته الیاف دهلیزی _ بطنی منشا گرفته و به سمت دیواره بین بطنی می رود و در قسمت فوقانی این دیواره به دو دسته الیاف چپ و راست تقسیم می شود. دسته الیاف راست به سمت بطن راست و دسته الیاف چپ به سمت بطن چپ امتداد می یابد و در جداره بطن ها پخش می شود و شبکه الیاف پورکنژ را تشکیل می دهد.

عروق و اعصاب قلب شامل :

  • شریان ها
  • ورید ها
  • اعصاب
قلب و عروق

آناتومی عروق خونی

شریان ها : شریان آئورت از بطن چپ قلب منشا میگیرد و از طریق آن خون تصفیه شده به تمام قسمت های بدن می سد. شریان آئورت شامل چهار قسمت می باشد که به ترتیب عبارتند از :

  1. آئورت صعودی
  2. قوس آئورت
  3. آئورت سینه ای یا نزولی
  4. آئورت شکمی

شریان های سر و گردن :

هر یک از شریان های کاروتید مشترک راست و یا چپ در همان سمت گردن به طرف بالا امتداد یافته و تا حدود کنار فوقانی غضروف تیروئید امتداد می یابند و سپس هر یک از آن ها به دو شاخه به نام کاروتید خارجی و کاروتید داخلی تقسیم می شوند. شریان کاروتید داخلی هیچ شاخه ای در گردن ندارد و از طریق سوراخی در کف جمجمه به داخل کاسه سر می رود و در تغذیه مغز، شرکت می کند. هر یک از شریان های کاروتید خارجی نیز نیمی از سر و صورت و گردن را تغذیه می نمایند.

شریان های اندام فوقانی :

  1. شریان زیر چنبری ( ساب کلاوین )
  2. شریان اگزیلاری ( زیر بغلی )
  3. شریان بازویی ( براکیال )
  4. شریان رادیال
  5. شریان اولنار

شریان آئورت نزولی :

پس از قوس آئورت ، شریان آئورت نزولی شروع می شود که در داخل قفسه سینه به سمت پایین امتداد یافته و از طریق سوراخی در عضله دیافراگم وارد شکم می شود. در طول مسیر شریان آئورت نزولی ، شاخه های مختلفی از آن برای پریکارد ، ریه ها ، برونش ها ، مری ، جدار قفسه سینه و فضاهای بین دنده ای جدا می شوند.

شریان آئورت شکمی :

آئورت شکمی ، آخرین قسمت آئورت می باشد و مهمترین شاخه های آئورت شکمی عبارتند از :

  1. تنه شریانی سلیاک برای معده ، کبد و طحال .
  2. مزانتر فوقانی برای روده کوچک و قسمت ابتدایی روده بزرگ.
  3. مزانتر تحتانی برای بقیه روده بزرگ.
  4. کلیوی برای کلیه ها.
  5. فوق کلیوی برای غدد فوق کلیوی.
  6. گونادل برای غدد جنسی در زن و مرد.

شریان های اندام تحتانی :

این شریان ها شامل : شریان فمورال ، شریان ایلیاک خارجی ، شریان پوپلیتئال ، شریان تیبیال قدامی ، تیبیال خلفی ، شریان پشت پا ، شریان های کف پایی داخلی و خارجی .

شریان سدادی یا ابتوراتور :

یکی دیگر از شریان های اندام تحتانی شریان ابتوراتور است. این شریان شاخه ای از شریان ایلیاک داخلی می باشد که پس از عبور از سوراخ اوبتوراتور استخوان هیپ به مبدا عضلات ناحیه داخلی ران در اطراف سوراخ اوبتوراتور خون می رساند و در همانجا پایان می یابد.

ورید ها :

خون وریدی کل بدن به غیر از عضله قلب از طریق دو ورید ، به نام ورید اجوف فوقانی و ورید اجوف تحتانی به قلب آورده می شود.

ورید اجوف فوقانی :

این ورید ، خون وریدی ناحیه سر، گردن ، مغز ، اندام های فوقانی و بخشی از قفسه سینه را جمع آوری نموده  و به دهلیز راست قلب تخلیه می نماید. ورید اجوف فوقانی از بهم پیوستن دو ورید  براکیوسفالیک راست و چپ به وجود می آید.

ورید اجوف تحتانی :

این ورید قطورترین رگ بدن است و در انتهای مسیرش حدود 3 سانتینتر قطر دارد. این ورید ، خون تیره اندام های تحتانی ، احشا لگن و احشا شکم و بخش اعظم خون وریدی قفسه سینه را دریافت و به دهلیز راست منتقل می کند.

ورید پورت :

خون وریدی لوله گوارش داخل شکم ، مستقیما وارد ورید اجوف تحتانی نمی شود بلکه ابتدا وارد وریدی به نام ورید پورت یا ورید باب می گردد. طول این ورید حدود 8 سانتیمتر است.

ورید های اندام فوقانی و تحتانی :

شامل ورید های عمقی و سطحی می باشند . ورید های عمقی همراه با شریان ها و همنام آن ها می باشند.

ورید های سطحی اندام تحتانی و فوقانی نیز به شرح زیر است :

  • ورید های سطحی اندام فوقانی : ورید سفالیک ، ورید بازیلیک ، ورید مدیان کوبیتال .
  • ورید های سطحی اندام تحتانی : ورید صافنوس بزرگ ، ورید صافنوس کوچک ، ورید فمورال ، ورید پوپلیتئال .
ورید ها

آناتومی دستگاه تنفس

حفره بینی :

 حفره بینی اولین قسمت دستگاه تنفس است ، این حفره به وسیله دیواره ای بنام تیغه بینی به دو نیمه راست و چپ تقسیم شده است. هر نیمه در جلو به وسیله سوراخ قدامی به فضای خارج باز می شود و در عقب به وسیله سوراخ خلفی بینی به حلق مربوط می گردد. هر نیمه حفره بینی شامل سه قسمت دهلیزی ، تنفسی و بویایی می باشد. قسمت دهلیزی بلافاصله بعد از سوراخ قدامی بینی واقع است. این قسمت از حفره بینی ، توسط پوست پوشیده شده و محتوی مو و غدد عرق نیز می باشد. در حالی که دو ناحیه دیگر حفره بینی ، به وسیله مخاط پوشیده شده. موهای ناحیه دهلیزی ، ذرات خارجی هوای تنفسی را جذب می کنند.

حلق :

حلق مجرایی است که در عقب حفرات بینی – دهان و حنجره قرار گرفته است و حدود 12 سانتی متر طول دارد و شامل سه قسمت ،  بنام  نازوفارنکس ( حلق بینی ) ، اوروفارنکس ( حلق دهانی ) و لارینگوفارنکس ( حلق حنجره ای ) می باشد.

  1. حلق بینی : بخشی از حلق است که بلافاصله در پشت حفره بینی قرار گرفته و توسط سوراخ های خلفی بینی به آن مربوط می گردد.
  2. حلق دهانی : قسمتی از حلق می باشد که بلافاصله در پشت حفره دهان قرار گرفته است.
  3. حلق حنجره ای : قسمتی از حلق است که پشت حنجره واقع شده و در پایین به مری مربوط می گردد.
آناتومی بینی

حنجره :

حنجره محل عبورهوا و عضو تولید صوت است. حنجره در بالا به حلق مربوط است و در پایین به نای ختم می شود. اسکلت حنجره از 9 غضروف ساخته شده که توسط رباط ها و غشاهایی به یکدیگر متصل شده و توسط عضلاتی متحرک می باشند. سطح داخلی حنجره با مخاط پوشیده شده است. غضروف های حنجره شامل 3 غضروف فرد ، بنام غضروف تیروئید ، انگشتری ، اپیگلوت و 3 غضروف زوج ، بنام غضروف های هرمی شکل ، شاخی شکل و میخی شکل می باشد.

نای :

نای مجرایی است برای عبور هوا که در بالغین حدود 10 تا 12 سانتی متر طول دارد. نای مستقیما در زیر حنجره قرار دارد و از حدود ششمین مهره گردنی تا حدود پنجمین مهره سینه ای امتداد دارد. نیمه فوقانی تراشه ، در گردن و نیمه تحتانی آن در قفسه سینه قرار دارد. تراشه از طرف جلو با غده تیروئید ، از عقب با مری و از طرفین با شریان کاروتید مشترک مجاورت دارد.

حنجره
0 0 آرا
رتبه بندی مقاله
اشتراک
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد داخلی
مشاهده همه نظرات