سی تی اسکن

آموزش های سی تی اسکن

  •  تکنیک
  •  فیزیک
  •  آناتومی
  •  سی تی آنژیو

و . . .

پس از آموزش های تئوری و علمی  ، دانشجویان بنابر اینکه در کدام دوره خصوصی ، نیمه خصوصی و عمومی شرکت کرده اند ، به صورت تک نفره و یا گروهی به مراکز تصویربرداری معرفی می شوند تا دوره خود را تکمیل کنند.

سی تی اسکن

سی تی اسکن یا توموگرافی کامپیوتری یکی از روش های پیشرفته تصویر برداری پزشکی است . سی تی اسکن کمک زیادی را به بررسی ضایعات سیستم حرکتی بدن انسان به خصوص استخوان ها می کند. امروزه استفاده از سی تی اسکن جزء جدایی ناپذیر در تشخیص و حتی درمان بسیاری از بیماری ها شده است .

اساس کار سی تی اسکن :

برای انجام سی تی اسکن از اشعه ایکس استفاده می شود . در این روش باریکه نازکی از اشعه ایکس ( مانند باریکه اشعه لیزر )

به اندام بیمار تابانده می شود .

این اشعه از تمام بافت هایی که سر راه آن قرار دارند عبور کرده و مقداری از آن از طرف مقابل اندام خارج می شود توسط دتکتور ( Detector) یا آشکار ساز های حساسی دریافت میگردد .

این وتکتور ها اشعه را به جریان الکتریکی تبدیل می کنند . این فرایند هزاران بار از زوایای گوناگون تکرار می شود یعنی باریکه اشعه ایکس از زوایای گوناگون به درون اندام تابانده شده و خروجی آن در طرف مقابل اندام اندازه گیری می شود .

بدین ترتیب اطلاعات بسیار زیادی به صورت مقادیر مختلف شدت جریان الکتریکی که متناسب با شدت اشعه دریافت شده توسط دتکتور است ، گرد آوری شده و به کامپیوتر مرکزی سی تی اسکن ارسال می شود .

سی تی اسکن مولتی اسلایس :

سی تی اسکن مولتی اسلایس نسل هفتم و پیشرفته ترین سری سی تی اسکن تا به امروز می باشد که از آرایه های آشکار ساز چند ردیفی ( Multi Detector Array) معروف به MD CT  استفاده میکنند .

منبع پرتوهای ایکس و تخت بیمار هم زمان حرکت می کنند که به اخذ داده ها به صورت مارپیچ گونه ( Helical)می انجامد .

این مد از مقطع گذاری رایانه ای امروزه بیشتر رایج است و مقطع نگاری رایانه ای با آشکار ساز های چند ردیفی (MD CT) یا مولتی اسلایس (MS CT) نام دارد .

امروزه پویشگر های سی تی نسل هفتم بر اساس الگوی حرکتی سیستم های نسل سوم کار می کنند و منشا یا پرتوها و آشکار ساز ها حرکت دورانی دارد . همچنین با آمدن به بازار سی تی اسکن های نسل هفتم با آرایه چندید برشی ، سیستم های مقطع نگاری رایانه ای با پرتو الکترونی تقریبا از صفحه حذف شده اند و امروزه بسیار کاربرد دارند .

مزایای سی تی اسکن چیست ؟

سی تی اسکن یک روش تصویر برداری بدون درد و دقیق است . قبل از اختراع سی تی اسکن برای تصویر برداری دقیق تر بدن از عکس های رنگی مانند میلوگرافی ، آنژیوگرافی و یا آرترو گرافی استفاده میشد . انجام این روش ها مستلزم ورود سوزن به ناحیه مورد نظر است که هم درد ناک بوده و هم خطر بروز عفونت را به همراه داشت که سی تی اسکن این مشکلات را ندارد . سی تی اسکن می تواند استخوان ها ، عروق و بافت های نرم درون بدن انسان و حتی درون این بافت ها را به دقت ببیند . البته برای دیدن بعضی بافت های نرم بدن مانند تاندون ، رباط ، عصب و غضروف دقت ام آر آی بیشتر از سی تی است ولی سی تی اسکن بهتر از ام آر آی میتواند استخوان را ببیند و مشکلات احتمالی آن را تشخیص دهد .

هم سی تی اسکن و هم رادیوگرافی معمولی از اشعه ایکس استفاده می کنند . با این حال تصاویر سی تی اسکن از رادیو گرافی معمولی بسیار دقیق تر بوده و جزئیات را به دقت نشان می دهد . بر خلاف رادیوگرافی معمولی که بیشتر استخوان را می بیند ، سی تی اسکن می تواند بافت های نرم درون بدن انسان را هم دیده و بررسی کند.

انجام سی تی اسکن بسیار سریع است و این سرعت در مورد اورژانس بسیار کمک کننده می باشد . در مقایسه با ام آر آی ، سی تی اسکن روش بسیار سریعی است .

سی تی اسکن کم تر از ام آر آی به حرکت بیمار حساس است گرچه در هر دو روش بیمار نباید حرکت کند و حرکت بیمار موجب تار شدن تصویر می شود ولی این حساسیت روی سی تی اسکن کمتر است .

بر خلاف ام آر آی می توان با وجود داشتن دستگاه های پزشکی مانند بیس میکر و یا سمعک ، سی تی اسکن را انجام داد .

در اتاق سی تی اسکن حاضر شده و در حالیکه بیمار روی تخت سی تی اسکن دراز شده ، محل دقیق نمونه برداری را مشخص کرده و با یک سوزن نمونه مورد نظر را از بافت مربوطه تهیه کند .

بعد از انجام سی تی اسکن هیچ اشعه ای درون بدن بیمار باقی نمانده و یا از او ساطع نمی شود .

با این حال سی تی اسکن محدودیت هایی را هم دارد . این روش از اشعه ایکس استفاده میکنند که در مقایسه با سونوگرافی و یا ام آر آی می تواند خطرناک باشد .

به همین علت از سی تی اسکن نمیتوان در زنان باردار به خصوص در سه ماه اول بارداری استفاده کرد . میزان اشعه دریافتی در سی تی اسکن بیش تر از رادیو گرافی معمولی است و پزشک باید این فاکتور را در نظر بگیرد .

چرا باید سی تی اسکن انجام داد ؟

پزشک معمولا سی تی اسکن (CT Scan) را به کمک موارد زیر توصیه می کند :

  • تشخیص اختلالات استخوانی و ماهیچه ای همچون تومور استخوانی و یا شکستگی
  • مشخص کردن محل تومور ، عفونت و یا لخته های خونی
  • راهنمایی و کمک به فرایند هایی همچون جراحی ، بیوپسی و پرتو درمانی
  • شناسایی و نظارت بر بیماری ها و شرایطی همچون سرطان ، بیماری قلبی ، ندول های ریوی و توده کبدی
  • نظارت بر اثر بخشی درمان های خاصی همچون درمان سرطان
  • تشخیص صدمات و خونریزی های داخلی

ارزیابی ارزش تشخیص سی تی اسکن برای تشخیص کوید 19 :

گام اول : برای ارزیابی تشخیصی سی تی اسکن در تشخیص بالینی بیماری کوید 19 ، فرآیند تشخیص بسیاری در بیمارستان تا حد امکان ساده شده است . بر اساس این فرآیند ، فرد با علائم بالینی شبیه آنفولانزا مراجعه میکند ، در مرحله تریاژ ، پزشک اورژانس بر اساس مطابقت علائم با بیماری کوید 19 ، فرد را برای ارزیابی بیشتر بستری می کند . در مرحله مطابقت علائم ، ممکن است معاینه ، آزمون های دیگری مانند شمارش سلول های خونی ، مارکر های التهابی و سایر آزمون های دیگر انجام شود که برای سادگی به همه ی آزمون ها به عنوان یک بسته با عنوان علائم اطلاق شده و حساسیت و ویژگی خالص آن ها به ترتیب 80% و 25% فرض می شود . بنابراین منظور از علائم مجموعه اقدامات تشخیصی است که منجر به تصمیم گیری برای انجام سی تی اسکن می شود

گام دوم : ارزیابی تاثیر اضافه شدن نتیجه آزمون RT-PCR به نتیجه سی تی اسکن بر ارزش تشخیصی :

در این گام به طور متوالی نتیجه آزمون RT-PCR  به عنوان تست تشخیص توصیه شده برای تشخیص کوید19 به نتیجه کسب شده از سی تی اسکن اضافه خواهد شد .

  •  سی تی اسکن ریه برای شناسایی موارد ابتلا به بیماری کویید 19 از حساسیت بسیار بالایی برخوردار است .
  • به علت ویژگی های پایین القای صرف به سی تی اسکن برای تشخیص قطعی بیماری کووید 19 در مراکز درمانی می تواند منجر به نسبت قابل ملاحظه ای از موارد مثبت کاذب شود . به طوریکه در شرایطی که احتمال مبتلا بودن بیماری به کووید 19 قبل از انجام سی تی اسکن حدود 50%باشد ، با سی تی مثبت هم احتمال مبتلا بودن بیمار مورد نظر بسته به ویژگی سی تی بین 60 تا 70 درصد خواهد بود .
  •   وجود نسبت بالای مثبت کاذب تشخیص این بیماری با سی تی اسکن ریه ، علاوه بر برآورد بیش از میزان قطعی موارد بسیاری می تواند به علت بستری و درمان افراد فاقد بیماری در بخش های مخصوص بیماران مبتلا به کووید 19 ، سبب آلوده شدن آن ها به این بیماری گردد.
  • به منظور بهبود ارزیابی تشخیصی و ادامه ی فرآیند درمان و جداسازی بیماران ، تست مولکولی RT-PCR می بایست برای همه بیماران بستری مشکوک به ابتلا به یماری کووید19 انجام گردد.

توصیه نهایی

هر چند تصمیم گیری بالینی برای مراقبت و درمان بیماران مبتلا به سندرم تنفس حاد در مراکز درمانی برای بیماران مبتلا و غیر مبتلا به بیاری کووید19 ممکن است تفاوت قابل ملاحظه ای نداشته باشد ، استفاده از سی تی اسکن ریه برای تشخیص به تنهایی کافی نیست و باید انجام تست مولکولی RT-PCRنسبت به بهبود ارزیابی تشخیص و ادامه فرآیند درمان و جداسازی بیماران اقدام گردد .