مامایی و بارداری

مامایی و مراقبت های بارداری

چه نکاتی را باید قبل و بعد از بارداری رعایت کنیم؟

بهداشت جسم و روان نوزاد و کودک چیست؟

مامایی و بهداشت باوری و بارداری یکی از مهمترین رشته ها در حوزه سلامت جامعه می باشد که دارای اهمیت ویژه است و باید به آن توجه زیادی داشت.

چرا که بشر (مادر و فرزند) از بدو موجودیت تا گذران دوران نوجوانی دچار تغییرات بسیاری شده و این دو جزء جدایی ناپذیر و اساسی زندگی هر فرد می باشد.

برای یادگیری این مسایل از بارداری تا رشد کودک نیازمند حضور در کلاس های تخصصی این مجموعه خواهید شد.ما خوشحال می شویم در این امر مهم سهمی  داشته باشیم تا جامعه سالم و سلامت را پیش رو داشته باشیم.

دوره های مامایی بخش های گسترده ای دارد که بر خی از آنها به شرح ذیل می باشد :

•  بهداشت و مراقبت مادر قبل از بارداری
•  بهداشت و مراقبت مادر و جنین حین بارداری
•  بهداشت و مراقبت مادر و نوزاد بعد از بارداری
•  بهداشت بانوان و روابط جنسی
•  بهداشت کودک و نوزاد و آشنایی با نحوه پرورش کودکان
•  بهداشت روانی مادر و فرزند
•  دادن مشاوره به صورت خصوصی به مادر و فرزند

و . . .

رشته مامایی را می توان از جمله رشته های پرمشقت اما مقدس نامید که از دیرباز تاکنون از محبوبیت خاصی برخوردار بوده و هست . رشته مامایی از زیرمجموعه های گروه علوم پزشکی و بهداشت است که با هدف تربیت کارشناسان متعهد در زمینه آموزش و خدمات مامائی صورت گرفته است تا فارغ التحصیلان این رشته بتوانند در جهت تامین سلامت مادران و کودکان جامعه قدم بردارند .

هدف رشته مامایی

در هر لحظه، نوزاد یا نوزادانی در گوشه و کنار دنیا متولد می‌شوند. حادثه‌ای که کثرت و قدمت آن باعث شده است تا عظمت این بزرگترین معجزه خلقت از چشمها پنهان بماند. تولد بزرگترین، باشکوه‌ترین و بحرانی‌ترین لحظه زندگی و قدیمی‌ترین تجربه بشری است و در میان مشاغل نیز مامایی(درشکل سنتی آن) یکی از قدیمی‌ترین مشاغل است. زیرا از قدیم، عده‌ای از زنان بودند که به دلیل تجربه بسیار و اطلاع‌ از داروهای گیاهی و تاثیرات آنها، به زنان دیگر کمک می‌کردند تا وضع حمل آسان‌تر و ایمن‌تری داشته باشند.

حیطه رشته مامایی

مامایی یکی از زیرمجموعه‌های علوم پزشکی است که نقشهای بسیار گسترده‌ای اعم از نقش مشاوره‌ای، آموزشی، مراقبتی، حمایتی،‌ درمانگری و تحقیقاتی است. البته تمامی این نقشها در ارتباط با مادر و کودک مفهوم پیدا می‌کند یعنی ماما به مشاوره قبل،‌ بعد و هنگام ازدواج، آموزش نحوه تنظیم خانواده، مراقبت در دوران بارداری، زایمان طبیعی و مراقبت بهداشتی مادر و کودک و آموزش به دختران در زمینه بهداشت دوران بلوغ و بعد از آن می‌پردازد.

((حیطه رشته مامایی از دوران قبل از حاملگی شروع می‌شود و تا پس از زایمان و ۶ سالگی کودک ادامه پیدا می‌کند.))

در دوران قبل از حاملگی ماما بررسی می‌کند که آیا یک مادر توانایی باردار شدن را دارد و اگر حامله شود خطری برای خودش یا جنینش بوجود می‌آید یا نه؟ برای مثال مادران دیابتی، مادرانی که بیماری قلبی پیشرفته دارند، مادرانی که سابقه خانوادگی واضحی از ناهنجاریهای ژنتیکی دارند و مادرانی که قبلا بچه معلول به دنیا آورده یا چندبار سقط کرده‌اند، باید قبل از حاملگی با ماما مشورت کرده و آزمایشهای لازم را انجام دهند

در واقع در این مرحله ماما به مشاوره با زنان علاقه‌مند به بارداری و شناسایی زنان پر خطر از نظر بارداری و زایمان می‌پردازد و آنها را به متخصص مربوط ارجاع می‌دهد. مرحله بعد حاملگی است که در این مرحله مراقبت از باردار در درمانگاهها با کلینیک‌های مراقبت از بارداری بر عهده ماما است.

در این دوران خانم باردار در فواصلی معین که ماما مشخص می‌کند به کلینیک مراجعه کرده و معاینه می‌شود تا ماما ضمن معاینه، مشاوره و آزمایش از سلامت مادر و جنین مطمئن گردد و در صورتی که خطری مادر یا جنین را تهدید می‌کند زود تشخیص داده و از عواقب جدی و وخیم آن جلوگیری نماید. مثال : مادری که دچار فشار خون حاملگی شده است اگر زود تشخیص داده نشود به قیمت جان مادر و جنین تمام خواهد شد. گفتنی است که در این مرحله ماما می‌تواند در زمینه‌های مختلف مانند تغذیه، بهداشت فردی‌، ورزش و اطلاع از سلامت جنین به مادر آموزش داده و او را برای زایمان آماده سازد.

مرحله بعد مرحله زایمان است که از پذیرش مادر در اتاق درد شروع شده و به وضع حمل در اتاق زایمان خاتمه پیدا می‌کند. در این مرحله ماما بررس‌های اولیه را انجام می‌دهد و پس از اطمینان از آمادگی مادر برای زایمان و سلامت مادر و جنین همچنین اطمینان از یک زایمان طبیعی مسئولیت زایمان را برعهده می‌گیرد.

مرحله بعد نیز واحد بهداشت مادر و کودک است که در این مرحله تعیین وضعیت رشد و تکامل کودک شامل رشد فیزیکی و تکامل‌های اجتماعی، رفتاری و گفتاری از ۵ روزگی تا ۶ سالگی و واکسیناسیون کودک بر عهده ماما است. از سوی دیگر بخشی از کار ماما به زنان بر می‌گردد. در این بخش ماما در درمانگاههای زنان یا در مطب‌ها خصوصی به پیشگیری اولیه از سرطان دهانه رحم و پستان پرداخته یا در مراکز نازایی به عنوان مشاور نازایی فعالیت می‌کند.

عمده وظایف یک ماما :

قبل از بارداری :

• انجام مراقبت های قبل از بارداری شامل : آموزش ، مشاوره ، غربالگری و …
• مشاوره روش های پیشگیری از بارداری
• مشاوره بلوغ آموزش مواجه با بحران های روحی و جسمی در این دوره
• انجام معاینات پستان و پاپ اسمیر
• مرتفع کردن مشکلات خانم ها در زمینه روابط زناشویی
• همراهی با مادر به عنوان مامای خصوصی و مامای همراه

حین بارداری :

• معاینات مادر و پایش جنین
• آموزش مواجه بحران ها در طول بارداری
• همراهی با مادر و برقراری ارتباط عاطفی در جهت کاهش استرس در هنگام بارداری و زایمان
• درخواست انواع آزمایشات و و سونوگرافی جهت مادران
• مشاوره در خصوص تغذیه ، بهداشت فردی ، علایم هشدار ، مصرف دارو ها ، رفتار های پرخطر ، بهداشت دهان و دندان و مزایای زایمان طبیعی
• برگزاری کلاس های آموزشی و ورزشی
• آموزش روش های زایمان بی درد و کاهش درد زایمان برای مادر و همراهان او
• ارزیابی سلامت جنین
• تجویز داروهای مجاز در بارداری

حین زایمان :

• کمک به مادر در پذیرش بیمارستان
• کنترل علائم حیاتی مادر و جنین
• انجام مراحل مختلف زایمان
• انجام فوریت های مامایی
• تجویز داروهای مجاز
• برقراری روابط عاطفی و روحی با مادر جهت کنترل و کاهش استرس مادر در حین زایمان
• به کار بردن روش های غیر دارویی کاهش درد زایمان
• معاینه جفت و بند ناف از نظر ناهنجاریها

پس از زایمان :

• مراقبت اولیه نوزاد در اتاق زایمان
• اعلام جنسیت و هویت نوزاد و ارزیابی سلامت او
• کنترل وضعیت مادر و نوزاد
• تجویز دارو
• انجام اولین تغذیه پستانی نوزاد
• شیردهی و برقراری تماس پوستی بلافاصله بعد از تولد
• آموزش تمرینات توانبخشی پس از زایمان
• آموزش به مادر درمورد مراقبت از خود شامل : نحوه شیردادن ، تغذیه، استحمام، ورزش های پس از زایمان، ارتباط جنسی ، علائم خطر و …
• آموزش به مادر درمورد مراقبت های نوزاد شامل : توجه به بند ناف، علائم خطر در نوزاد (زردی) ، پایش کودک و …
• انجام مراقبت های پس از سقط جنین
• انجام مراقبت های پس از زایمان به صورت دوره ای